|
Araçlarda Verimli Yakıt Kullanma Teknikleri
Ülkemizde taşıt sayısı hızla artmaktadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Adana gibi
büyük şehirlerde kişi başına düşen taşıt sayısı sürekli artmaktadır. İstanbul’da
1000 kişiye düşen taşıt sayısı 200 adettir ve oran hızla artmaktadır. A.B.D.’de bu değer 700 taşıt/1000
kişidir. Batı Avrupa Ülkelerinde ise 600 taşıt/1000 kişidir.
Yani Türkiye’de taşıt sayısı artmaya devam edecektir. Taşıt sayısı arttıkça
yakıt tüketimi ve trafik yoğunluğundan ileri gelecek karbon monoksit, partikül,
hidrokarbon ve azot oksit gibi hava kirleticilerinin emisyonu artacaktır. Yol
kapasitesi yeterli değilse taşıtlar birim km.’de daha fazla yakıt tüketirler.
Türkiye’de belli yaşın üzerindeki araçlardan çok daha az vergi alınmaktadır.
Oysa taşıt yaşı ilerledikçe tükettiği yakıt miktarı ve egzozdan atılan kirletici
miktarı artmaktadır. Çoğu gelişmiş ülkelerde taşıt yaşı ilerledikçe taşıt
vergisi aynı kalmaktadır. Eski araçlar için vergi indirimi söz konusu değildir.
Türkiye’de de benzer uygulamaya geçilmelidir.
Periyodik araç muayenesi, bakımı, tamiratı ve egzoz ölçümü yapılmayan araçlar
daha fazla havayı kirletmektedir. Yeterli bakımı ve onarımı yapılmayan dizel
araçlar önemli hava kirliliği kaynaklarından biridir.
Özellikle mazotta bulunan fazla miktardaki kükürt; motorun aşınmasına ve
egzozdan daha fazla kirleticinin atılmasına, dolayısıyla atmosferde sülfat
partiküllerinin artmasına neden olmaktadır.
Taşıtlarda yakıt tüketimini minimize etmek mümkündür. Trafikten ileri gelen
kirletici emisyonunu ve sera gazı miktarını minimize etmek için taşıt
kullanırken bazı kuralları öğrenir ve yerine getirirsek; yakıt tüketimini en aza
indirebiliriz. Yakıt tüketimini azalttığımız zaman egzozdan atılan kirletici
emisyonunu da azaltmış oluruz.
Taşıtlardan atılan kirleticiler hem sağlık ve çevre problemlerine, hem de global
ısınmaya katkıda bulunmaktadır. Daha temiz bir çevre için; herkesi sağlıklı ve
doğru araç kullanmaya davet ediyoruz. Doğru araç kullanarak yakıta daha az bedel
ödemek mümkündür. Hep beraber egzozdan atılan sera gazlarını azaltalım ve iklim
değişiklinin önlenmesine katkıda bulunalım.
Fransa, Avusturya ve İsviçre’de her yıl ölümlerin %6’sının hava kirliliğinden
olduğunu unutmayınız. İngiltere’de her yıl trafikten ileri gelen hava
kirliliğinden yaklaşık olarak 19.000 kişi ölmektedir. Türkiye’de hava
kirliliğinin sağlığımız, özellikle çocuklarımız ve yaşlılarımız üzerine etkisini
lütfen iyi düşününüz ve gereksiz yere araç kullanmaktan kaçınınız.
Klima
Yaz aylarında güneşte kalan aracı çalıştırmadan önce camları açarak araç
içindeki aşırı ısınmış havayı dışarı atınız.
Trafiğin yoğun olduğu yerlerde klimanın devir daim sistemini
çalıştırınız.Klimanın devir daim sistemi ile hem kirli havayı içeri almazsınız
hem de istediğiniz konfora daha hızlı ulaşırsınız. Yolcu taşıtı içindeki siyah
karbon konsantrasyonu 5-90 µg/m3 arasında değiştiğini unutmayınız.
Aracın kliması çalışırken camları kapalı tutunuz. Aracın kliması ile havayı
ısıtamazsınız...!
Aracınızın klimasını çalıştırdığınızda her 100 km’de 1.0-2.0 litre extra benzin
tüketirsiniz.
Ozon tabakasının delinmesine neden olan CFC’lerin %10’uşehiriçi bölgelerde taşıt
klimalarından ileri gelir.
Yakıt
Yaz aylarında özellikle akşam-gece-sabah saatlerinde benzin satın alınız. Soğuk
saatlerde benzin satın alarak hem benzin buharlarının atmosfere kaçmasını
önlersiniz hem de daha yoğun benzin satın alırsınız. Unutmayınız ki yakıt
pompası yakıt hacmini ölçer, yakıt yoğunluğunu ölçmez. Yakıt yoğunluğu arttıkça
daha ağır benzin satın almış olursunuz.
Yakıtın tipini ve markasını dikkatli seçiniz. Yakıta solvent karıştıran
istasyonlardan benzin satın almayınız. Solventli yakıtlar hem aracınızı bozar
hem de havayı kirletir. Kaliteli yakıtlar hemdaha ekonomik hem de araçlar için
daha sağlıklıdır.
Benzin buharının depo kapağı üzerine baskısını önlemek için yakıt deposunu
ağzına kadar doldurmayınız.
Motorunuzu durdurmadan deponuzu benzinle doldurmayınız.
Yakıt depo kapağı mutlaka sızdırmaz olmalıdır. Depo kapağından benzin
buharlaşmamalıdır.
Aracınızda kurşunsuz benzin kullanınız. Süper benzin 0.15 g/litre ve kurşunsuz
benzin 0.013 g./litre kurşun içerir. Kurşun sağlık açısından çok zararlı bir
maddedir. Süper benzin yerine lütfen katkılı kurşunsuz benzin kullanınız.
Böylece egzozdan atılacak kurşun miktarını 11 kat azaltabilirsiniz.
Süper benzin kullanan araçlardan atılan kurşun en fazla 0-6 yaş ile ana
rahmindeki çocukları etkilemektedir.
1994 yılından itibaren üretilen tüm yerli ve yabancı benzinli taşıtlar kurşunsuz
benzin kullanabilirler.
LPG veya Doğal Gaz temiz yakıttır. Aracınızı LPG veya Doğal Gazlı sisteme
lisanslı uzman kurumlarca dönüştürerek hem daha verimli ve ekonomik yakıt
tüketimi, hem dedaha temiz çevre elde edebilirsiniz.
Tekerlekler
Lastiklerin hava basınçları yeterli olmalı. Yeterli miktarda basıncı olmayan
lastikler çabuk tahrip olur ve ömrü kısalır. Yol tutuşu zayıflar, patlamaya ve
yırtılmaya neden olur.
Lastiklerin hava basıncını aracınız soğuk iken kontrol ediniz. Sıcak lastiğin
hiçbir zaman havasını almayınız.
Radial lastikler kullanınız. Radial lastikler yakıt tüketimini azaltır.
Lastiklerin hava basınçlarını ayda bir kontrol ettiriniz. Lastiklere üreticinin
tavsiye ettiği yeterli hava basıncı verilmelidir. Lastiklerin hava basıncını
aracınız soğuduktan üç saat sonra ölçünüz. Lastiklerin hava basıncı yeterli
olmayan taşıtlar, %5’a varan fazla yakıt tüketimine neden olur.
Aracınızı yüksek hızda sürmeniz lastiklerin daha hızlı tahribatına neden olur.
Lastiklerin hava basıncı bir birim (1 1bf/in.2 ) düşükse %2 daha fazla yakıt
tüketirsiniz.
Bir bar= 14.51 1bf/in.2 eşittir.
Rölanti
Aracınızı 30 saniyeden fazla rölantide çalıştırmayınız. Kış aylarında aracınızı
hareket ettirmeden önce motorunuzun ısınması için 1 ila 2 dakika rölantide
çalıştırmanız yeterlidir. Bir saatlik rölanti esnasında 3000 gr. sera gazı CO2’i
atmosfere atarsınız.
Trafik hariç bir yerde 30 saniyeden fazla kalıyorsanız aracınızı durdurunuz.
Gitmeye hazır değilseniz aracınızı çalıştırmayınız. Motorunuzu dururken ısıtmak
yerine ölçülü kullanarak yolda ısıtınız. Aracınızı 10 dakika rölantide
çalıştırdığınızda 0.17 litre extra yakıt harcarsınız. Rölantide araç hızı sıfır
km./saat’dir. 4 silindirli bir taşıt bir saat rölantide çalıştırıldığında 1-1.8
litre benzin tüketir. İstanbul’da seferde olan 1 milyon taşıt hergün 0.5 saat
rölantide çalışsa günde 500.000 litre ve yılda 130.000.000 litre extra yakıt
tüketirler.
Araç Sürme
Şehiriçi bölgelerde ekonomik ve ideal taşıt hızı 25-95 km./saattir. Gaz pedalını
devamlı nazikçe kullanınız. Ani kalkışlardan ve duruşlardan kaçınınız. Ani fren
yapmaktan kaçınınız. Olması gereken vitesten düşük viteslerde aracı kullanarak
%45’e varan daha fazla yakıt tüketimine, motorun yorulmasına ve yıpranmasına
neden olursunuz. Motoru yormamak için mümkün olduğunca aracınızı uygun viteste
kullanınız.
Aracınızın vitesini nazikçe fakat hızlı olarak değiştiriniz. Aracı ani olarak
çalıştırıp hızlandırmak normal seyir esnasındaki değerden %60 daha fazla yakıt
tüketimine neden olursunuz.
Aracınızı düz ve sarsıntısız sürünüz. Düz ve sarsıntısız sürme ekonomik yakıt
tüketimine neden olur.
Normal seyir esnasında aracınızın camlarını kapalı tutunuz. Açık camlar araç
üzerinde dalgalı rüzgar oluşumuna ve taşıt hızının düşmesine neden olur. Açık
camlar, 100 km/saat hızda %4 extra yakıt sarfiyatına yol açar.
Ekonomik yakıt tüketimi için aracı yavaş yavaş hızlandırınız ve yavaşlatınız.
95 km./saat hızın üzerinde sürdüğünüz her 8 km/saat için %10 daha fazla benzin
tüketirsiniz.
Aracınızı 20 km./saat ve daha düşük hızla sürdüğünüzde %50 daha fazla benzin
tüketirsiniz.
Motorunuzu durdurmadan önce vitesi boşa alınız. Aksi durumda atık yakıt
atılmasına neden olursunuz.
Aracınızı mümkün mertebe 25 km/saatten düşük, 95 km/saatten yüksek hızda
sürmeyiniz. Her iki durumda da hem daha fazla yakıt tüketimine hem de daha fazla
kirleticinin atmosfere atılmasına neden olursunuz.
*mpg: benzin tüketimi başına (galon (3.79 lt.)) kat edilen mesafe (mil (1.609
km.)),
mph: Belli zamanda (saat) kat edilen mesafe (mil (1.609 km.))
Verimli Yakıt Tüketimi
Bir taşıtın şehiriçi yollarda verimli yakıt tüketimi en fazla 8 litre/100 km. ve
şehirlerarası yollarda en fazla 6 litre/100 km. olmalıdır. Araç satın alırken
aracın yaşını ve 100 km de tükettiği yakıt miktarını mutlaka öğreniniz.
Hava filtresi kirli ve tıkalı ise filtre motora hava akışını engeller. Kirli
hava filtresi %10 daha fazla yakıt tüketimine neden olur. Hava filtresini
temizleyiniz/temizletiniz veya değiştiriniz.
Direk enjeksiyon sistemli taşıt satın alınız. Karbüratör esaslı taşıtlar
enjeksiyon sistemli taşıtlara göre %10 daha fazla yakıt tüketirler.
Kirli enjeksiyonlar yakıt tüketimini artırır. Bakımlı ve ayarlı bir motor,
yakıtı daha verimli tüketir. Bakımsız araç hem fazla yakıt tüketir hem de havayı
kirletir. Yanlış araç kullanarak hem cebini hem de havanızı kirletirsiniz...!
Seyahatiniz 5 km.den az ise aracınızı kullanmayınız.Bu mesafede motoru normal
çalışma sıcaklığına ulaştırmak mümkün değildir. Böyle durumda toplu taşıma
aracını tercih ediniz.
İlk 5 km içinde aracınızı yüksek hızda sürmekten ve aşırı hızlandırmadan
kaçınınız. Aracınızın hızını sık sık değiştirmeden belli bir hızda seyrederek
daha az yakıtla daha uzun mesafe alabilirsiniz. Trafiğin yoğun olduğu saatlerde
dur-kalk olayı sık yaşandığı için hem yakıt tüketimi hem de egzozdan atılan
kirletici miktarı artmaktadır. Aracınızda hava/yakıt ayarını ve egzoz ölçümünü
süresi içinde yaptırarak daha az yakıtla daha uzun mesafe alabilirsiniz.
Yağ filtreleri temiz olmalı. Eski ve kirli yağ filtreleri motor verimliliğini
düşürür ve yıpratır. Düşük verimlilikte çalışan motorlar yakıt verimliliğini
düşürür. -15 oC altındaki sıcaklıklar %30’a varan fazla yakıt tüketimine neden
olur. Aracınız şehir içinde7 litre/100 km. den çok daha fazla yakıt tüketiyorsa
bu araç sizin için ekonomik değildir. Bu aracın işletme maliyeti yüksek
demektir. Araç satın alırken şehiriçi bölgelerdeen fazla 7 litre/100 km.
kurşunsuz benzin tüketen yerine, 10 litre/100 km. benzin tüketen satın
alırsanız;
Yakıta daha fazla para ödersiniz ve daha fazla kirleticiyi atmosfere atarsınız.
Yakıtın verimli tüketimini etkileyen en önemli parametrelerden biri de taşıt
yaşıdır. Taşıt yaşı arttıkça yakıt tüketimi ve egzozdan atılan kirletici miktarı
da artmaktadır. 10 yaşın üzerindeki benzinli taşıtların egzozundan atılan
kirletici miktarı 5 yaşın altındaki taşıtlardan atılan kirletici miktarından en
az iki kat daha fazladır. 20 yaşın üzerindeki taşıtları mümkünse satın
almayınız.
Yakıtı verimli kullanan taşıtların egzozundan daha az kirletici atılır.
İşyerleri bünyelerinde çalıştırdıkları araçların yıllık tükettikleri yakıt
miktarlarını tespit ederek, bu araçların işletme için verimli olup olmadıklarına
karar verilebilir, basit bir hesaplama ile bu bilgileri elde edilebilirler.
Yakıt alırken aracın km göstergesindeki km rakamı ve aldığı yakıt miktarı
(litre) yıl boyunca not edilmelidir. Böylece bir aracın bir yıl boyunca aldığı
mesafe (km) ve tükettiği yakıt miktarı (litre) tespit edilmeli, 100 km. başına
tükettiği yakıt miktarı (litre) ve yıllık yakıt maliyeti belirlendikten sonra bu
aracın yakıt bakımından çalıştırılmasının ekonomik olup olmadığı
belirlenmelidir.
Fazla Yük
Yolculuk esnasında aracınızı fazla yükle yüklemeyiniz. İstiap haddinin
üzerindeki her 45 kg. ek yük, %7 ekstra yakıt tüketimine neden olur. Bir araç
şehir içi yollarda normalde 7 lt./100 km. benzin tüketiyorsa ve bu araç üzerine
ekstra 45 kg. yük konmuşsa, bu durumda 7.5 lt./100 km. benzin tüketirsiniz.
Egzoz
Aracınızın egzozundan beyaz duman çıkıyor ve bu en fazla 5 saniye sürüyorsa
motor iyidir. Bu uzun süre devam ediyorsa (10 sn.den fazla) motorda bir problem
var demektir.
Egzoz gazı siyahsa hava/yakıt karışımı iyi değil, çok fazla yakıt tüketiliyor ve
egzozdan yanmamış hidrokarbon atılıyor demektir. Enjeksiyon sistemini kontrol
ettiriniz.
Taşıtların egzozundan atılan taneciklerin boyutu 2.5µm den küçüktür. Bu
tanecikler, solunum yolu ile ciğerlere kadar kolayca ulaşabilir. Dolayısıyla
trafiğin yoğun olduğu yerlerde camları kapamalı ve klima gerekli ise sadece hava
devir daim sistemi çalıştırılmalıdır.
Egzoz gazı mavi renkli ise motor yağ, siyah renkli ise fazla benzin yakıyor
demektir.Yani egzozdan hidrokarbon atılır. Hidrokarbon atmosferde duman ve ozon
oluşumuna katkıda bulunur.
Gündüz saatlerinde hava sıcaklığı yükseldikçe benzinin buharlaşması da artar.
Yakıt doldururken depodan benzin buharlarının kaçması da artar. Benzin
buharlarında kanser yapıcı benzen, toluen ve ksilen gibi maddelerin yanında ozon
ve duman oluşumuna neden olan maddeler de bulunmaktadır.
Aracınızın sıvılarını ayda bir defa kontrol ediniz veya ettiriniz;
- Motor yağının siyah/kahverengi,
- Soğutucu/antifirizin sarı/yeşil,
- Transmisyon sıvısının pembe/kırmızı,
- Fren sıvısı veya benzinin açık
- Renkte olmasına dikkat ediniz.
Kaynak: Çevre ve Orman Bakanlığı, Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK tarafından 2005
yılında yayımlanan belge.
|
|
